12 Aylık Çim Bakım Takvimi: Ankara İklimine Göre Ay Ay Yapılacaklar
Kısa Cevap
Ankara'da çim bakımı iki büyüme penceresine göre planlanır: nisan-haziran ve eylül-ekim. Mart'ta toprak 8-10 dereceye ulaşınca havalandırma yapılır, nisan ortasında metrekareye 25-30 gram azot ağırlıklı gübre verilir. Temmuz-ağustosta biçim 5-6 santimetrede tutulur, haftada 2-3 kez metrekareye 12-15 litre derin sulama yapılır ve azotlu gübreden kaçınılır. Eylülde kel alanlara metrekareye 25-35 gram onarım tohumu ekilir ve potasyumu yüksek sonbahar gübresi verilir; kasımda son biçim 4 santimetreden yapılır ve sulama sistemi boşaltılır.
Neden Ankara'ya Özel Bir Takvim Gerekir?
İnternette bulacağınız çim bakım takvimlerinin çoğu ılıman kıyı iklimine göre yazılmıştır ve Ankara'da birebir uygulandığında hayal kırıklığı yaratır. Başkentin karasal iklimi net sınırlar çizer: kış aylarında gece sıcaklığı -10 ila -15 dereceye iner, toprak aralık-şubat arasında dönem dönem donar; temmuz-ağustosta ise gündüz sıcaklığı 32-35 dereceyi bulur ve yıllık 380-400 milimetrelik yağışın neredeyse hiçbiri bu aylara düşmez.
Bu iklimde çim, yılda iki büyüme patlaması yaşar: nisan-haziran ve eylül-ekim. Bakım takviminin bel kemiği bu iki pencereyi tam verimle kullanmak, yaz stresini en az hasarla atlatmak ve kışa güçlü girmektir. Doğru zamanda yapılan tek bir işlem (örneğin eylül onarım ekimi), yanlış zamanda yapılan beş işlemden daha değerlidir.
Aşağıdaki takvim, Çankaya'dan Pursaklar'a kadar Ankara'nın farklı ilçelerinde yıllardır uyguladığımız programın özetidir. Rakamları kendi bahçenizin gölge durumuna ve toprak yapısına göre yüzde 10-20 esnetebilirsiniz; ama sıralamayı bozmayın, çünkü işlemler birbirinin üzerine inşa edilir.
Ocak-Şubat: Kış Dinlenmesi ve Planlama
Kış aylarında çim uyku halindedir ve en iyi bakım, ona dokunmamaktır. Donmuş veya karla kaplı çimin üzerinde yürümek, kırılgan yaprak dokusunu ezerek ilkbaharda kahverengi ayak izi şeritleri bırakır; geçişleri mümkünse taş yollardan yapın. Kar, çim için yalıtım battaniyesidir; küremeye gerek yoktur, sadece yol kenarlarından atılan tuzlu karın çim üzerine yığılmamasına dikkat edin çünkü tuz kök bölgesinde kalıcı hasar yapar.
Bu iki ay planlama ve bakım-onarım dönemidir. Çim biçme makinesinin bıçağını biletin veya değiştirin (kör bıçak sezonun en sinsi düşmanıdır), sulama sisteminin kırık başlıklarını tespit edin, ilkbaharda kullanacağınız gübre ve tohum siparişlerini şubat sonunda verin. Mart geldiğinde malzeme beklemek, en verimli haftaları kaybettirir.
Şubat sonunda, kar örtüsü kalktığında çimi gözden geçirin: gri-beyaz, örümcek ağı görünümlü lekeler kar küfü işaretidir. Bu bölgeleri tırmıkla hafifçe kabartıp havalandırmak çoğu zaman yeterlidir; ilaçlamaya gerek kalmadan ilkbahar büyümesi lekeleri kapatır.
Mart-Nisan: Uyanış, Havalandırma ve İlk Gübre
Mart, Ankara çiminin uyanma ayıdır ve sezonun en önemli mekanik işlemi bu ayda yapılır: havalandırma. Toprak sıcaklığı 8-10 dereceye ulaştığında (genellikle mart ortası-sonu) alan delikli havalandırma makinesiyle veya küçük bahçelerde çatal bel ile 8-10 santimetre derinliğinde delinir. Killi Ankara topraklarında bu işlem atlanırsa, kış boyunca sıkışan zemin ilkbahar yağmurlarını içine alamaz. Havalandırma sonrası yüzeye metrekareye 3-4 kilogram ince dere kumu serpmek (kumlama), delikleri açık tutar ve zemin yapısını yıldan yıla iyileştirir.
Mart sonu-nisan başında keçe tabakası 1 santimetreyi aşmışsa dikey tırmıklama (scarification) yapılır; ardından kel bölgelere metrekareye 20-25 gram takviye tohum ekilir. Nisan ortası, sezonun ilk gübrelemesinin tam zamanıdır: azot ağırlıklı, yavaş salınımlı bir çim gübresi metrekareye 25-30 gram olacak şekilde, mutlaka gübre arabasıyla homojen dağıtılır ve hemen ardından sulanır. Bu gübre, çime mayıs-haziran patlaması için gereken yakıtı verir.
Biçim sezonu da nisan içinde başlar. İlk biçimler 4-5 santimetre yükseklikten yapılır ve haftada bire çıkılır. Nisan yağmurları genellikle sulama ihtiyacını karşılar; kuru geçen haftalarda haftada bir derin sulama yeterlidir.
Mayıs-Haziran: Büyüme Zirvesi
Mayıs ve haziran, Ankara çiminin en hızlı büyüdüğü aylardır; biçim sıklığı haftada bire, yoğun büyüyen bahçelerde 5-6 günde bire çıkar. Biçim yüksekliğini mayısta 4 santimetrede tutun, haziran ortasından itibaren yaklaşan sıcaklara hazırlık olarak 5 santimetre ve üzerine çıkarın. Her biçimde boyun en fazla üçte birini alma kuralına sadık kalın.
Sulama rejimi bu dönemde kurulur ve yaz boyu sürecek alışkanlığı belirler: az ve sık değil, derin ve seyrek sulayın. Mayısta haftada bir, haziranda haftada iki kez, her seferinde metrekareye 12-15 litre su verecek şekilde sulama yapın. Yüzeysel her gün sulama, kökleri yüzeyde tembelleştirir ve temmuz sıcağında çimin çökmesine zemin hazırlar.
Haziran başında ikinci gübreleme yapılabilir: dengeli (azot-fosfor-potasyum) bir yaz gübresi, metrekareye 20-25 gram. Potasyum, çim hücrelerinin su tutma kapasitesini artırarak yaz kuraklığına direnci yükseltir. Bu dönemde yabani otlar da zirve yapar; geniş yapraklı otları çiçek açıp tohum dökmeden elle veya nokta uygulamayla temizleyin.
Temmuz-Ağustos: Hayatta Kalma Modu
Ankara yazında hedef büyütmek değil, yaşatmaktır. Biçim yüksekliğini 5-6 santimetreye sabitleyin; uzun yaprak, toprağı gölgeleyerek buharlaşmayı azaltır ve kökleri serin tutar. Biçim sıklığını 10-14 güne düşürün ve asla öğle sıcağında biçmeyin; en uygun saat akşamüstüdür. Kesilen kısa çim parçalarını alanda bırakmak (mulching) bu aylarda yüzeye doğal bir nem koruyucu tabaka sağlar.
Sulama haftada 2-3 kez, sabah 05.00-08.00 arasında ve her seferinde derin (metrekareye 12-15 litre) yapılır; haftalık toplam 30-35 milimetreyi bulmalıdır. Akşam geç saat sulaması yaprakları gece boyu ıslak bırakarak mantar hastalıklarını davet eder. Temmuz-ağustosta azotlu gübre vermekten kesinlikle kaçının; sıcak stresi altındaki çimi büyümeye zorlamak onu yakar.
Sararan bölgeler görürseniz çoğu zaman bu, çimin kuraklık uykusuna (dormansi) geçmesidir; ölüm değildir. Eylül serinliği ve düzenli sulamayla bu alanların büyük kısmı kendini toparlar. Yaz sonuna kadar yapmanız gereken tek şey sulama disiplinini korumak ve alandaki trafiği azaltmaktır.
Eylül-Ekim: Onarım ve Yılın En Değerli Penceresi
Eylül, Ankara'da çim için ikinci bahardır ve yılın en değerli bakım penceresidir. Toprak hâlâ sıcak (18-22 derece), hava serin, çimlenme koşulları idealdir. Eylülün ilk yarısında yazdan hasarlı çıkan bölgelere onarım ekimi yapın: kel alanları tırmıkla kabartın, metrekareye 25-35 gram tohum ekin, üzerine yarım santimetre torf veya elenmiş toprak serpin ve çimlenene kadar günde iki kez hafif sulayın.
Eylül ortası-ekim başında sonbahar gübrelemesi yapılır: azotu düşük, potasyumu yüksek bir sonbahar çim gübresi, metrekareye 25-30 gram. Bu gübre yaprak büyümesini değil kök gelişimini ve kış dayanımını hedefler; ilkbaharda gördüğünüz güçlü çıkışın sırrı, bir önceki eylülde atılan bu gübredir. Yaz boyu sıkışan zeminlerde ikinci bir havalandırma da bu döneme alınabilir.
Ekim boyunca biçime devam edilir ama yükseklik kademeli olarak 4 santimetre civarına çekilir. Yaprak döken ağaçların altındaki bahçelerde düşen yaprakları çim üzerinde bekletmeyin; ıslak yaprak örtüsü altında kalan çim, ışıksızlıktan sararır ve mantar kapar.
Kasım-Aralık: Sezon Kapanışı
Kasım, sezonun son biçim ayıdır. Büyüme durmadan hemen önce, genellikle kasımın ikinci yarısında son biçim 4 santimetre yükseklikten yapılır. Çimi kışa ne çok uzun (kar altında yatarak küflenir) ne çok kısa (don hasarına açık kalır) sokmak gerekir; 4 santimetre bu iki riskin dengelendiği noktadır. Son biçimde kesilen çim alanda bırakılmaz, toplanır.
Sulama sistemli bahçelerde kasım sonunda sistemin suyu boşaltılır; borularda kalan su, Ankara'nın -10 dereceyi gören gecelerinde donarak boru ve vana çatlatır. Aralıkta çim artık tam dinlenmededir; yapılacak tek iş, yüzeyde birikmiş son yaprakları temizlemek ve alan üzerindeki trafiği kesmektir.
Bu takvimi kendi bahçenize uyarlarken gübre seçimi, tohum karışımı veya havalandırma ekipmanı konusunda ikilemde kalırsanız bir telefon uzağınızdayız. Çim tohumu, mevsimlik gübreler, torf ve çim toprağını Ankara genelinde kapınıza getiriyoruz; 0532 327 44 42 numarasından arayın, bahçenize özel yıllık bakım programını birlikte çıkaralım.