Meyve Ağacı Dikim Rehberi: Çukur, Derinlik ve İlk Sulama
Dikim Zamanı: Sonbahar mı, İlkbahar mı?
Ankara'nın karasal ikliminde meyve fidanı dikimi için iki pencere var: kasım ayı ile toprağın donduğu aralık ortası arası, bir de mart başı ile nisan ortası arası. Sonbahar dikiminde fidan kış boyunca kök salmaya başlar ve ilkbaharda 3-4 hafta önde yola çıkar; biz yılların tecrübesiyle tüplü olmayan açık köklü fidanlarda kasım dikimini öneriyoruz.
Ancak Ankara'nın sert kışını da hesaba katmak lazım. Kayısı, şeftali gibi soğuğa görece hassas türlerde ve rüzgâra açık yüksek bahçelerde ilkbahar dikimi daha güvenli. Mart sonunda toprak sıcaklığı 7-8 dereceyi bulduğunda dikilen fidan, nisan sonundaki geç don riskini de henüz uyanmadan atlatır.
Tüplü (saksılı) fidanlar için kural gevşer: kök topraklı geldiği için haziran-temmuz sıcağı dışında hemen her ay dikilebilir. Yine de en sağlıklısı, fidanın uyku döneminde toprağa girmesidir.
Çukur Boyutu ve Toprak Hazırlığı
Standart bir meyve fidanı için 60x60 cm genişliğinde ve 60 cm derinliğinde çukur açın; ceviz gibi derin köklü türlerde bu ölçüyü 80x80x80 cm'e çıkarın. Ankara'nın killi topraklarında çukuru dar açmak en sık yapılan hatadır: kil duvarlar saksı gibi davranır, kökler dışarı çıkamaz ve fidan 2-3 yıl yerinde sayar.
Çukurdan çıkan toprağı ikiye ayırın: üstteki verimli 20-25 cm'lik katmanı bir kenara, alttaki ham kili başka kenara. Dikimde çukurun dibine üst toprağı, üzerine 1'e 1 oranında torf veya harçlanmış bahçe toprağı karışımı koyun. Killi bölgelerde çukur tabanını bel küreğiyle 10-15 cm daha gevşetmek drenajı ciddi rahatlatır.
Çukura taze ahır gübresi koymayın; kökleri yakar. İlle organik takviye istiyorsanız iyice yanmış hayvan gübresini toprakla karıştırıp çukurun en dibine, köklerin doğrudan değmeyeceği şekilde 5 cm toprakla örtün. Ayrıntılı gübreleme programını ayrı bir yazıda anlattık, dikim aşamasında bu kadarı yeter.
Dikim Derinliği ve Aşı Noktası
Meyve fidanlarında hayati kural şudur: aşı noktası toprak seviyesinin 5-10 cm üzerinde kalacak. Aşı noktası, gövdenin alt kısmındaki hafif şişkin, kıvrımlı bölgedir. Toprağa gömülürse kalem kısmı kendi kökünü salar, anacın sağladığı bodurluk ve hastalık dayanımı devre dışı kalır.
Fidanı çukura yerleştirmeden önce kırık, ezik ve aşırı uzun kökleri temiz bir makasla alın; açık köklü fidanları dikimden önce 4-6 saat su dolu kovada bekletmek tutma oranını gözle görülür artırır. Fidanı dik tutup toprağı kademe kademe doldurun ve her katmanda elinizle hafifçe bastırarak hava boşluklarını alın.
Dikimle birlikte fidanın 30-40 cm yanına bir herek (destek kazığı) çakın ve gövdeyi sekiz şeklinde yumuşak bir bağla bağlayın. Ankara'nın mart-nisan rüzgârları taze dikilmiş fidanı sallayıp kılcal kökleri koparabilir; herek ilk 2 yıl yerinde kalsın.
Can Suyu ve İlk Yıl Sulaması
Dikim biter bitmez fidan başına 20-30 litre can suyu verin; bu su toprağı köklerin etrafına oturtur. Fidanın çevresine 80-100 cm çapında, 8-10 cm yüksekliğinde toprak seddi ile bir sulama çanağı yapın ki verdiğiniz su yanlara kaçmadan kök bölgesine insin.
Sonbahar dikiminde can suyundan sonra kış yağışları genelde yeter; kurak geçen bir aralık ayında bir kez daha sulamak yerinde olur. İlkbahar dikiminde ise mayıstan ekime kadar haftada bir 20-25 litre su verin; temmuz-ağustos sıcağında bu aralığı 4-5 güne indirin. Toprağın 10 cm altı kuruduysa sulama vakti gelmiş demektir.
Çanağın içine 5-7 cm kalınlığında malç (çürümüş yaprak, saman veya torf) sermek hem nemi tutar hem yabani otu keser. Yalnız malçı gövdeye dayamayın; gövde diplerinde 10 cm boşluk bırakın ki kabuk nemden çürümesin.
Dikim Sonrası İlk Budama ve Sık Yapılan Hatalar
Açık köklü fidanlarda dikimden hemen sonra tepe kesimi yapılır: gövdeyi topraktan 80-100 cm yükseklikten, sağlam bir gözün hemen üzerinden kesin. Kökler taşıma sırasında azaldığı için taç da dengelenmelidir; bu kesim ilkbaharda güçlü dallanma sağlar. Tüplü fidanda ise sadece kırık ve cılız dalları almak yeterlidir.
En sık gördüğümüz hatalar şunlar: fidanı derin dikmek, çukura taze gübre atmak, can suyunu ihmal etmek ve killi toprakta drenaj önlemi almadan dikim yapmak. Bir de tür seçiminde iklim atlanıyor; Ankara'da -20 dereceyi gören kışlara dayanıklı elma, vişne, kiraz ve ceviz gibi türler her zaman daha garantidir.
Dikim çukurlarınız için harçlanmış bahçe toprağı, torf ve yanmış gübre gerekiyorsa hazırlığı dert etmeyin: Ankara'nın her ilçesine aracımızla teslimat yapıyoruz, ihtiyacınızı 0532 327 44 42 numaralı telefondan bir arayışla kapınıza getirelim.